Spis treści

• Staż pracy i urlop wypoczynkowy po zmianach
• Umowy zlecenia i działalność gospodarcza w Kodeksie pracy
• Studenci, wiek do 26 lat i brak składek
• Zakład Ubezpieczeń Społecznych i terminy przeliczenia

Staż pracy i urlop wypoczynkowy po zmianach

Staż pracy, bezpośrednio wpływa na wymiar urlopu wypoczynkowego. Przy okresie krótszym niż 10 lat, przysługuje 20 dni urlopu rocznie. Po osiągnięciu co najmniej 10 lat, wymiar ten wzrasta do 26 dni. Różnica wynosi 6 dni w skali roku.

Staż ma także znaczenie przy innych uprawnieniach. Obejmuje m.in. długość okresu wypowiedzenia oraz wysokość odprawy. W wielu zakładach, decyduje również o przyznaniu dodatków stażowych i nagród jubileuszowych. Jest też warunkiem formalnym przy rekrutacjach, gdzie wymagane jest określone doświadczenie zawodowe.

Umowy zlecenia i działalność gospodarcza w Kodeksie pracy

Nowelizacja Kodeksu pracy, rozszerza katalog okresów wliczanych do stażu. Obejmuje on aktywności inne niż zatrudnienie etatowe. Do stażu pracy można doliczyć m.in.:

• okresy wykonywania umowy zlecenia, umowy agencyjnej oraz innych umów o świadczenie usług
• współpracę przy takich umowach
• czas prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej
• współpracę z osobą prowadzącą działalność gospodarczą
• okresy opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub wypadkowe
• członkostwo w rolniczej spółdzielni produkcyjnej oraz spółdzielni kółek rolniczych
• udokumentowaną pracę za granicą na podstawie innej niż stosunek pracy
• okresy zawieszenia działalności gospodarczej w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem

Zmiany nie obejmują umów o dzieło. Stanowisko w tej sprawie przedstawiło, wskazując:
„To specyficzny typ umowy. Jej efektem jest konkretny, z góry określony rezultat, nie dotyczy ona powtarzalnych czynności oraz zakłada brak kierownictwa”.

Studenci, wiek do 26 lat i brak składek

Nowe przepisy, obejmują także osoby pracujące na umowie zlecenia w trakcie nauki. Dotyczy to uczniów szkół ponadpodstawowych oraz studentów do ukończenia 26 lat. W wielu przypadkach nie podlegali oni obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym.

Do stażu będą wliczane również udokumentowane okresy aktywności zawodowej, bez składek emerytalnych i rentowych. Ministerstwo wyjaśnia to wprost, a szczegóły tematu urlopów w praktyce opisuje także więcej tutaj:
„Do okresu zatrudnienia będą wliczane także udokumentowane okresy działalności zawodowej, w których nie podlegałeś ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu na podstawie odrębnych przepisów. Przykładowo, na mocy właściwych przepisów obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym nie podlegają uczniowie szkół ponadpodstawowych oraz studenci do ukończenia 26 lat z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia”.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych i terminy przeliczenia

Nowe zasady, wchodzą w życie w dwóch terminach. Zgodnie z informacją przekazaną przez 

1. od 1 stycznia 2026 r. wobec pracodawców z sektora finansów publicznych
2. od 1 maja 2026 r. wobec pozostałych pracodawców

Przeliczenie stażu następuje wyłącznie na wniosek pracownika. Termin na jego złożenie wynosi 2 lata i liczony jest od daty obowiązywania przepisów dla danego pracodawcy.

Zaświadczenie o okresach ubezpieczenia od 1 stycznia 1999 r. można uzyskać wyłącznie elektronicznie poprzez konto ZUS, składając wniosek USP. W przypadku wcześniejszych okresów nadal obowiązuje formularz US-7. ZUS informuje:
„Takie okresy nie są zapisane na Twoim koncie ubezpieczonego, dlatego nie możesz ich wskazać na wniosku USP”.

Zakład podkreśla również, że nie wszystkie okresy aktywności zawodowej zostaną potwierdzone automatycznie. W szczególności dotyczy to umów zlecenia wykonywanych równolegle ze statusem ucznia lub studenta, gdy nie istniał obowiązek ubezpieczeń społecznych. W razie odmowy możliwe jest przedstawienie własnej dokumentacji potwierdzającej aktywność zawodową, a tło problemów z rozliczeniami świadczeń opisano też w tekście dlaczego część seniorów otrzymuje świadczenia.

Dodatkowo, w kontekście formalnych ścieżek i instytucji kontrolnych związanych z relacją pracownik–pracodawca, powiązany materiał znajduje się pod hasłem Inspekcja pracy.

FAQ

Od kiedy obowiązują nowe zasady liczenia stażu pracy?

Nowe zasady obowiązują od 1 stycznia 2026 r. wobec pracodawców z sektora finansów publicznych oraz od 1 maja 2026 r. wobec pozostałych pracodawców.

Jakie formy pracy będą wliczane do stażu pracy od 2026 roku?

Do stażu pracy będą wliczane m.in. okresy wykonywania umów zlecenia, umów agencyjnych, innych umów o świadczenie usług, czas prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej oraz udokumentowana praca za granicą na innej podstawie niż stosunek pracy.

Czy umowa o dzieło będzie wliczana do stażu pracy?

Nie. Zmiany nie obejmują umów o dzieło, ponieważ jest to umowa nastawiona na konkretny rezultat, a nie na wykonywanie powtarzalnych czynności pod kierownictwem.

Czy praca na umowie zlecenia w trakcie studiów zostanie zaliczona do stażu?

Tak. Do stażu będą wliczane także udokumentowane okresy działalności zawodowej wykonywanej w czasie studiów do 26. roku życia, nawet jeśli nie podlegały one obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym.

Jak wygląda procedura przeliczenia stażu pracy?

Przeliczenie stażu następuje wyłącznie na wniosek pracownika. Na jego złożenie przysługują 2 lata od momentu wejścia w życie przepisów, w zależności od rodzaju pracodawcy.

W jaki sposób można uzyskać zaświadczenie z ZUS?

Zaświadczenie dotyczące okresów od 1 stycznia 1999 r. można uzyskać wyłącznie elektronicznie przez konto ZUS, składając wniosek USP. Okresy sprzed 1999 r. wymagają złożenia formularza US-7.

Źródło: TVN24