Spis treści:

• Odwołanie z urlopu możliwe tylko w wyjątkowych okolicznościach
• Koszty, które trzeba zwrócić, nie są zawsze oczywiste
• E-mail służbowy nie obowiązuje podczas urlopu
• Niewykorzystany urlop i skargi do PIP
• Wymiar urlopu zależny od stażu

Odwołanie z urlopu możliwe tylko w wyjątkowych okolicznościach

„Pracodawca ma prawo odwołać pracownika z urlopu, jeżeli jego obecność jest niezbędna, bo na przykład zepsuła się maszyna, którą tylko on może naprawić” – powiedział Marcin Stanecki. „W takiej sytuacji pracodawca musi zwrócić pracownikowi koszty związane bezpośrednio z wypoczynkiem. Oczywiście nie zwraca za okulary do nurkowania, za strój kąpielowy, tylko te koszty, które pracownik pokrył” – dodał.

Zgodnie z art. 167 § 1 Kodeksu pracy: „Pracodawca może odwołać pracownika z urlopu tylko wówczas, gdy jego obecności w zakładzie wymagają okoliczności nieprzewidziane w chwili rozpoczynania urlopu”. Z kolei § 2 tego artykułu mówi: „Pracodawca jest obowiązany pokryć koszty poniesione przez pracownika w bezpośrednim związku z odwołaniem go z urlopu”.

Koszty, które trzeba zwrócić, nie są zawsze oczywiste

Jak zaznaczył Stanecki, toczy się obecnie debata dotycząca zakresu zwrotu kosztów. „Zaznaczył przy tym, że toczy się debata, czy zwrot może dotyczyć też kosztów podróży żony i dzieci” – czytamy w komunikacie. Główny inspektor dodał: „Jestem osobiście zwolennikiem szerszej rekompensaty, bo uważam, że ten urlop został zmarnowany. Wszyscy muszą mieć tę rekompensatę”.

Do kosztów, które mogą zostać uznane za możliwe do zwrotu, zaliczają się m.in.:

• Bilety lotnicze lub kolejowe.
• Opłaty za zarezerwowane noclegi.
• Transport lokalny, jeśli był opłacony z góry.
• Utracone środki za wykupione wycieczki fakultatywne.

E-mail służbowy nie obowiązuje podczas urlopu

„Pracownik w czasie urlopu nie ma obowiązku odbierania poczty służbowej” – przypomniał Marcin Stanecki, powołując się na orzeczenie Sądu Najwyższego. Podkreślił przy tym: „Jeżeli pracownik czyta maile służbowe i reaguje na nie w trakcie urlopu, to już nie jest w trakcie wypoczynku, tylko świadczy pracę. Uważam, że to byłoby nadużycie”.

Stanecki zaznaczył również, że nie można, także w wewnętrznej umowie między pracodawcą a pracownikiem, zapisać dodatkowych obowiązków, jak np. odczytywania maili służbowych w trakcie urlopu. Choć w przypadku kadry kierowniczej mogą pojawić się bardziej restrykcyjne oczekiwania, to nie są one obowiązkiem wynikającym z prawa.

Niewykorzystany urlop i skargi do PIP

Zgodnie z ustawą, pracodawca ma obowiązek udzielić urlopu w roku kalendarzowym, w którym pracownik uzyskał do niego prawo. Jeśli nie zostanie on wykorzystany, należy go udzielić najpóźniej do 30 września następnego roku kalendarzowego. Ten przepis nie dotyczy urlopu na żądanie – można go wykorzystać cztery razy w roku, a niewykorzystane dni przepadają.

W latach 2023-2024 do Państwowej Inspekcji Pracy wpłynęło łącznie 928 skarg dotyczących nieprawidłowości w zakresie udzielania urlopów wypoczynkowych, także tych z lat wcześniejszych. Inspektorzy uznali 292 skargi za zasadne.

„Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop przysługuje tylko w razie ustania zatrudnienia” – przypomniał główny inspektor. Wskazał także: „Jeżeli podczas urlopu pracownik np. odpowie na maila lub wykona inne zadanie zdalnie, może sobie odebrać ten dzień”.

Wymiar urlopu zależny od stażu

Każdy pracownik ma ustawowe prawo do urlopu wypoczynkowego. Wymiar urlopu zależy od ogólnego stażu pracy:

• 20 dni – przy okresie zatrudnienia krótszym niż 10 lat.
• 26 dni – przy okresie zatrudnienia wynoszącym co najmniej 10 lat.

Jeśli pracownik łączył naukę z pracą, do stażu wlicza się okres zatrudnienia albo czas nauki – w zależności od tego, co jest dla niego korzystniejsze.

Prawo do wypoczynku nie podlega zrzeczeniu się ani przekazaniu innej osobie. Jest to jedno z podstawowych uprawnień zatrudnionego.

Źródło: TVN24